საგანმანათლებლო პროგრამის სახელწოდება საჯარო ადმინისტრირება  და სახელმწიფო მმართველობა 1109
პროგრამის ხელმძღვანელიაზერ დილანჩიევი

ასოცირებული პროფესორი

ტელეფონი:+995 32 2595005 (205)

ელ.ფოსტა: adilanchiev@ibsu.edu.ge

სწავლების საფეხურიბაკალავრიატი (უმაღლესი განათლების I საფეხური)
სწავლების ენაქართული ენა
საგანმანათლებლო

პროგრამის ტიპი

აკადემიური
კრედიტების რაოდენობა

პროგრამის სტრუქტურა: აკადემიური პროგრამა შედგება 240  კრედიტისაგან,რომლის ძირითადი სპეციალობის კომპონენტი მოიცავს 190 კრედიტს.  მათ შორის:

165 ECTS კრედიტი – ძირითადი სპეციალობის სავალდებულო სასწავლო კურსები (მოიცავს სასწავლო პრაქტიკას 10 კრედიტის ოდენობით და საბაკალავრო ნაშრომს 10 კრედიტის ოდენობით);

  1. 25 ECTS კრედიტი არჩევითი სასწავლო კურსები (25 არჩევითი სასწავლო კურსი);

პროგრამის დარჩენილი 50 კრედიტი მოიცავს:

  1. 20 ECTS კრედიტი – უცხო ენები
  2. 20 ECTS კრედიტი- თავისუფალი კრედიტები;
  3. 5 ECTS კრედიტი – საინფორმაციო ტექნოლოგიები;
  4. 5 ECTS კრედიტი – აკადემიური წერა;
მისანიჭებელი კვალიფიკაციასაჯარო მმართველობის ბაკალავრი
დაშვების წინაპირობებიპროგრამაზე სტუდენტი დაიშვება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. ბაკალავრიატის საგანმანათლებლო პროგრამაზე სწავლის უფლება აქვს სრული ზოგადი განათლების მქონე პირს. პროგრამაზე მიღების წინაპირობაა ერთიანი ეროვნული გამოცდების ჩაბარება. უცხო ქვეყვნის მოქალაქეების ჩარიცხვა მოხდება კანონმდებლობით დადგენილი წესის შესაბამისად, ერთიანი ეროვნული გამოცდების გარეშე.
საგანმანათლებლო პროგრამის მიზანისაჯარო ადმინისტრირებისა და სახელმწიფო მმართველობის საბაკალავრო პროგრამის მიზანია მისცეს სტუდენტებს თანამედროვე ცოდნა და სათანადო კვალიფიკაცია სახელმწიფო მართვისა და სახელმწიფოებრივი მოწყობის პრინციპებში, საჯარო მმართველობის თეორიასა და პრაქტიკაში, რაც მთლიანობაში შექმნის პლატფორმას კვალიფიციური საჯარო მოხელის ჩამოყალიბებისთვის. სწავლის პროცესში განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა საჯარო ადმინისტრირების სფეროში არსებული თეორიული და პრაქტიკული საკითხების, მათ შორის საჯარო პოლიტიკის წარმოებისა და ანალიზის, სახელმწიფო უწყებების ბიუჯეტირების და საჯარო ფინანსების ადმინისტრირების საკითხების განხილვას.  ამასთანავე პროგრამა მოიცავს არასამთავრობო და საჯარო სექტორის მოქმედების  პრინციპების, ფუნქციებისა და საქმიანობის შესწავლას, საქართველოსა და საზღვარგარეთის ქვეყნებში შესაბამის სფეროში არსებული კანონმდებლობის ანალიზს. მენეჯმენტის ძირითადი კურსების (მენეჯმენტის პრინციპები, პროექტისა და სტრატეგიულ მენეჯმენტი) გაცნობით, პროგრამა მიზნად ისახავს ხელი შეუწყოს მისი კურსდამთავრებულების საშუალო თუ მაღალი რგოლის კომპეტენტურ მენეჯერებად ჩამოყალიბებას. ასევე, საჯარო მმართველობასთან დაკავშირებული ისტორიული, სამართლებრივი, პოლიტიკური, ეკონომიკური, ფსიქოლოგიური და სხვა ასპექტების ანალიზის მეშვეობით პროგრამა ქმნის სოლიდურ საფუძველს მაღალკვალიფიციური, ეთიკური და სტრატეგიულად მოაზროვნე მომავალი საჯარო მოხელეების მომზადებისთვის. აქედან გამომდინარე, პროგრამა მიზნად ისახავს ხელი შეუწყოს საქართველოსათვის კვალიფიციური პოლიტიკოსების, მენეჯერებისა და საჯარო უწყებების კადრების ჩამოყალიბებას.
სწავლის შედეგები

სასწავლო პროგრამის დასრულების შემდეგ კურსდამთავრებულს ექნება შემდეგი ზოგადი და დარგობრივი კომპეტენციები:

ცოდნა და გაცნობიერება:              

  1. გააჩნია სახელმწიფო სექტორის ფუნქციონირების შესახებ ფართო ცოდნა, რომელიც თავის მხრივ მოიცავს ზემოაღნიშნულ სფეროშიარსებული თეორიული ასპექტების კრიტიკულ გააზრებას;
  2. გააზრებული აქვსსაჯარო ადმინისტრაციისა და სახელმწიფო მმართველობის, ასევე პოლიტიკის, ეკონომიკის და სამართალმცოდნეობის სფეროში  მოქმედი სამთავრობო და არასამთავრობო ორგანიზაციების ფუნქციები და მათზე გავლენის მქონე ძირითადი ფაქტორები;
  3. იცნობს სახელმწიფო სექტორში მიმდინარე პროცესებს, რითაც მომავალი საჯარო ადმინისტრაციის სპეციალისტი შეიქმნის მყარ საფუძველს მომავალი თეორიული ცოდნისა და პროფესიული უნარ-ჩვევების ჩამოყალიბება-განვითარებისათვის;
  4. აცნობიერებსსაჯარო პოლიტიკისა და სახელმწიფო მმართველობის როლსა და ადგილს თანამედროვე სამყაროში;
  5. ფლობს საჯარო მმართველობის სფეროში სათანადო ტერმინოლოგიას და გააჩნია ცოდნა სხვადასხვა სტატისტიკური მაჩვენებლის შესახებ;
  6. გააჩნია ძირითადი პოლიტიკური იდეოლოგიების საფუძვლიანი ცოდნა.

ცოდნის პრაქტიკაში გამოყენების უნარი:

  1. შეუძლია საჯარო მმართველობის სფეროში სამეცნიერო ხელმძღვანელის მხრიდან მიღებული მითითებების შესაბამისად კვლევითი ან პრაქტიკული ხასიათის პროექტის განხორციელება, რომელიც შესაძლებელია შემდგომში წარდგენილ იქნეს სხვადასხვა სტუდენტურ სამეცნიერო კონფერენციებზე და სხვა შესაბამის ღონისძიებებზე;
  2. შესწევს უნარი სწავლის პროცესში მიღებული ცოდნა და უნარები გამოიყენოს კონკრეტული პრობლემის იდენტიფიცირებისა და გადაწყვეტისათვის საჯარო სექტორში არსებული მდგომარეობის ანალიზის მიმართულებით, შესაბამისი წყაროს მოძიების, განმარტებისა და გამოყენების მეშვეობით;
  3. შეუძლია დასახოს გზები ორგანიზაციის შიგნით პიროვნებათშორისი და სხვადასხვა დეპარტამენტებსა და სამსახურებს შორის არსებული კონფლიქტებისა და სხვა არასასურველი მოვლენების შედეგების განეიტრალებისათვის, კონფლიქტების აღკვეთისათვის;
  4. ფლობს საჯარო ადმინისტრაციის სფეროში არსებული დოკუმენტების შემუშავების უნარს, ამასთან, შეუძლია გაითვალისწინოს საზოგადოებრივი ინტერესები, ღირებულებები, აგრეთვე პოლიტიკური, სამართლებრივი, სოციალურ-ეკონომიკური და ფსიქოლოგიური ფაქტორები.

დასკვნის უნარი:

  1. შეუძლიაშეაგროვოს საჯარო სექტორის სფეროში არსებული მასალები მათი შემდგომში დამუშავების მიზნით; ასევე, საჯარო ადმინისტრაციის სფეროში ინფორმაციის მიღება და გადამუშავება, შესაბამისი რეკომენდაციების შემუშავება, მონაცემთა ინტერპრეტაცია;
  2. შეუძლია პრობლემის გადაჭრის ალტერნატიული გზების განსაზღვრა,  საკუთარი პოზიციის დასაბუთება და დაცვა, შესაბამისი დასაბუთებული დასკვნის ჩამოყალიბება;
  3. შესწევს უნარი მოახდინოსსაქართველოში და მის ფარგლებს გარეთ საჯარო სექტორის ფუნქციონირების ანალიზი;
  4. შეუძლია საჯარო ადმინისტრაციის სფეროში მოქმედი სახელისუფლებო (საკანონმდებლო, აღმასრულებელი, სასამართლო) სტრუქტურების საქმიანობის კრიტიკული გააზრება.

კომუნიკაციის უნარი:

  1. შეუძლია  საჯარო პოლიტიკისა და საჯარო მმართველობის სფეროში არსებული იდეების, კონცეფციების, არსებული პრობლემებისა და გადაჭრის გზების შესახებ დეტალური წერილობითი ანგარიშის და სხვა შესაბამისი ხასიათის დოკუმენტაციის მომზადება ქართულენაზედა შესაბამისი დაინტერესებული პირებისათვის დოკუმენტში არსებული ძირითადი ასპექტების ზეპირი პრეზენტაცია შესაბამისი დარგის სპეციალისტებთან – საჯარო ადმინისტრაციის წარმომადგენლებთან, პოლიტოლოგებთან, სამართალმცოდნეებთან და ა.შ. შესაბამისი სამთავრობო და არასამთავრობო ორგანიზაციების  წარმომადგენლებთან დისკუსიაში მონაწილეობის მიღება, სამუშაო თათბირისა ან სამუშაო შეხვედრის პროცესში საკუთარი პოზიციის თანამშრომლებისა და კოლეგებისათვის ნათლად და გააზრებულად წარმოდგენა.
  2. შეუძლია საქმიანი დოკუმენტის შედგენა საჯარო სამსახურში არსებული, ასევე დიპლომატიური, პოლიტიკური და ეკონომიკური ტერმინოლოგიის გამოყენებით.
  3. სწავლის პერიოდში არჩეულ ერთ-ერთ უცხო ენაზე (ესპანური, თურქული, რუსული, გერმანული), ასევე ინგლისურ ენაზე,შეუძლია გადასცეს ინფორმაცია და წარმოადგინოს საკუთარი მოსაზრება უცხოელ პარტნიორთან ურთიერთობის პროცესში, ასევე მოისმინოს უცხოელი პარტნიორის მოსაზრება სხვადასხვა საკითხთან დაკავშირებით და გააჩნდეს უნარი გაითვალისწინოს და პატივი სცეს დისკუსიის პროცესში მონაწილეთა პოზიციას.

საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების  გამოყენება

  1. თანამედროვე პერიოდში არსებული რეალობის გათვალისწინებით იცნობს და თავისუფლად იყენებს საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამის საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიებს;
  2. შეუძლია ელექტრონულ დოკუმენტებთან, ელექტრონულ ცხრილებთან, პრეზენტაციებთან, მონაცემთა ბაზებთან მუშაობა. გააჩნია საჯარო ადმინისტრაციისა და სახელმწიფო მმართველობის სფეროში არსებული შესაბამისი საინფორმაციო ბაზებისა და პროგრამების გამოყენების უნარი.

 

სწავლის უნარი:

  1. შეუძლია საკუთარი სწავლის პროცესის დეტალური გათვითცნობიერება, კონკრეტულ სასწავლო სემესტრში არსებული სალექციო კურსების შესაბამისად შემდგომი სწავლის საჭიროებების დადგენა, რომელიც თავის მხრივ მოიცავს კონკრეტული სალექციო კურსის გარშემო ცოდნის გაღრმავებას, ძირითადი ნაკლოვანებების აღმოფხვრას შემდგომ კურსებზე სწავლის ხარისხის გაუმჯობესების მიზნით.
  2. შეუძლია დამოუკიდებლად მოიპოვოს შესაბამისი ლიტერატურა, მათ შორის ელექტრონული მასალა და შესაბამისი წყაროების გამოყენებით, აიმაღლოს ცოდნა და კვალიფიკაცია,  ინდივიდუალურად იმუშაოს შესაბამის დისციპლინაში არსებულ სასწავლო და სამეცნიერო ლიტერატურასთან.

ღირებულებები:

  1. მონაწილეობს საჯარო ადმინისტრაციის და სახელმწიფო მმართველობის სფეროსა და საზოგადოდ ეთიკური ღირებულებების ფორმირების პროცესში და ისწრაფვის მათ დასამკვიდრებლად:
  2. პატივს სცემს მრავალფეროვნებას, შეუძლია პროფესიულ კონტექსტში მოლაპარაკებაში და კონფლიქტების მოგვარებაში,  გუნდური გადაწყვეტილებების შემუშავებაში მონაწილეობა, არის შრომისმოყვარე და გააჩნია თანამშრომელთა და ზოგადად საზოგადოების წინაშე მაღალი პასუხისმგებლობის გრძნობა, შეუძლია გარკვეულ ვითარებაში კომპრომისზე წასვლა;
  3. ახდენს ენთუზიაზმისა და ინიციატივის დემონსტრირებას, ეფექტურად ურთიერთობს სამუშაო/სასწავლო ჯგუფში, გამომუშავებული აქვს იმ ეთიკური პრობლემების ამოცნობის, შესაბამისი გადაწყვეტილებების  შერჩევისა და დაცვის უნარი, რომელსაც ადგილი აქვს საჯარო ადმინისტრაციასა და პოლიტიკის სფეროში;
  4. აცნობიერებს სამართლებრივ, ეთიკურ და კულტურულ პასუხისმგებლობის როლს ორგანიზაციაში და საზოგადოებაში, გააჩნია პროფესიული პასუხისმგებლობა;
  5. ჩამოყალიბებული აქვს უსაფრთხოების დაცვის ვალდებულების შეგნება, განსხვავებებისა და კულტურული მრავალფეროვნების დაფასებისა და პატივისცემის უნარი;
  6. გააჩნია ინიციატივის საკუთარ თავზე აღებისა და დაკისრებული ამოცანების ბოლომდე მიყვანის უნარი;
  7. გაცნობიერებული აქვს გენდერული თანასწორობის და ეთიკური ნორმების საფუძველზე ქცევის მნიშვნელობა.

 

სწავლის განმავლობაში მიღებული ზემოთაღნიშნული უნარები სტუდენტს შეუძლია დახვეწოს ორი მიმართულებით, საბაკალავრო ნაშრომზე მუშაობისას და პროფესიული პრაქტიკის განმავლობაში. ორივე შემხთვევაში სტუდენტი გამოიყენებს უნარებს, რომლებიც საბაზისოასაჯარო მმართველობისკურსდამთავრებულისთვის, როგორიცაა  ცოდნა და გაცნობიერება, დასკვნის უნარი, ცოდნის პრაქტიკაში გამოყენების უნარი, სწავლის უნარი,საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების  გამოყენება, ღირებულებების ჩამოყალიბება და დამკვიდრება.

სასწავლო პრაქტიკის შედეგად განსაკუთრებით დაიხვეწება მისი ისეთი უნარები, როგორებიცააკომუნიკაციის უნარი, ასევეცოდნის პრაქტიკაში გამოყენების უნარი.   საბაკალავრო ნაშრომზე მუშაობისასძირითადი აქცენტი კეთდება ისეთი უნარების გამოყენებაზე, როგორიცაადასკვნის უნარიდაწერილობითი კომუნიკაცია.

 

საბაკალავრო ნაშრომის წერის შედეგად სტუდენტს შეუძლია:

  1. შეაგროვოს კვლევის სფეროში არსებული მასალები მათი შემდგომი  დამუშავების მიზნით;
  2. ექსპერტების მოსაზრებების  კრიტიკული გაანალიზება კონკრეტულ საკითხებთან დაკავშირებით, არგუმენტების ფორმულირება, მოცემულ სფეროში არსებული ინფორმაციის მნიშვნელოვანი დამატებითი ანალიზით შევსება;
  3. საკუთარი მიდგომების წერილობითი სახით ჩამოყალიბება;
  4. შეიძინოს ცოდნა კვლევის სტრუქტურის შესახებ, განსაზღვროს ძირითადი და მეორეხარისხოვანი პრობლემის ასპექტები;
  5. შეისწავლოს რაოდენობრივი და ხარისხობრივიკვლევის ძირითადი მეთოდების სწორი გამოყენება საბაკალავრო ნაშრომზე მუშაობის სხვადასხვა ეტაპზე: მასალების შეგროვების,  საკვლევი შეკითხვის ფორმულირების, ნაშრომის მონახაზის გაკეთებისას;
  6. პრეზენტაციის დროს მოკლედ და ნათლად წარმოაჩინოსსაბაკალავრო ნაშრომის მთავარი მიზნები, საკვლევი კითხვა, ჰიპოთეზა, არგუმენტები, შინაარსი და ა.შ; დაიცვას საკუთარი პოზიცია კითხვებზე პასუხის გაცემისდროს;
  7. შეიძინოს წერის აკადემიური სტანდარტების გამოყენების უნარები. მათ შორის: საბაკალავრო ნაშრომის კომპონენტების კლასიფიკაცია, ბიბლიოგრაფიის მითითება არსებული სტანდარტების მიხედვით და პროფესიული ტერმინოლოგიის სწორად გამოყენება.

 

რაც შეეხება სასწავლო პრაქტიკას, სტუდენტებს შეუძლიათ მიიღონ პრაქტიკული გამოცდილებაშემდეგ ორგანიზაციებში: სახელმწიფო სტრუქტურები, მათ შორის სხვადასხვა სამინისტრო და სახელმწიფო დეპარტამენტი, ქვეყნის სხვადასხვა რეგიონებში მოქმედიპრეზიდენტის რწმუნებულის აპარატი,შესაბამის სფეროში მოქმედისხვადასხვა არასამთავრობო სტრუქტურები,ადგილობრივიმუნიციპალიტეტები და გამგეობები, მერია, პარლამენტის აპარატი და ა.შ.

კონკრეტული შედეგების მიღწევა შესაძლებელია პრაქტიკის ადგილის სპეციფიკიდან გამომდინარე. თუმცა არსებობს ზოგადი კომპეტენციები, რომლებსაც ყველა სტუდენტი უნდა ფლობდეს სასწავლო პრაქტიკის გავლის შეგეგად, როგორიცაა:

  1. პროგრამის ფარგლებში მიღებული თეორიული ცოდნის საფუძველზე პრაქტიკული უნარ-ჩვევების გამომუშავება; აკადემიური განათლებისა და თეორიის დაკავშირება პრაქტიკულ საქმიანობასთან;
  2. სამუშაო გარემოსთან ადაპტაცია; სამუშაო გარემოსთან დაკავშირებული ქცევის წესებისა და კორპორატიული ღირებულებების გააზრება;
  3. შემოქმედებითი მიდგომა დასახული ამოცანების მიმართ და გადაწყვეტილების დამოუკიდებლად მიღება სხვადასხვა დავალებების შესრულებისას;
  4. საქმიანი ურთიერთობების ჩამოყალიბებაკოლეგებთან და ორგანიზაციის პარტნიორებთან/მომხმარებლებთან;
  5. პრაქტიკული საქმიანობისას ახლად შეძენილი კომპეტენციების გამოყენებასხვადასხვა დავალების შესრულებისას;  ისეთიპროფესიულიუნარ-ჩვევებისფლობა, რომლებიც განაპირობებენ მომავალი საქმიანობის წარმატებით განხორციელებას; საქმიანობის რაციონალური ორგანიზება;
  6. მომავალი კარიერული მიზნების დასახვადა კარიერული განვითარების გეგმის შემუშავება; მიღებული საუშაო გამოცდილებისა და შეძენილი პროფესიული უნარ-ჩვევების საფუძველზე კარიერული ზრდის/წინსვლის დაჩქარების შესაძლებლობა.
სტუდენტის ცოდნის შეფასების სისტემა

პროგრამით გათვალისწინებული სასწავლო კურსები და პრაქტიკული კომპონენტი ფასდება 100 ქულიანი სისტემით. შეფასების  სისტემა უშვებს:

ხუთი სახის დადებით შეფასებას:

1)   (A) ფრიადი – მაქსიმალური შეფასების 91% და მეტი;

2)   (B) ძალიან კარგი – მაქსიმალური შეფასების 81-90%;

3)   (C)  კარგი – მაქსიმალური შეფასების 71-80%;

4)   (D) დამაკმაყოფილებელი – მაქსიმალური შეფასების 61-70%;

5)   (E)  საკმარისი – მაქსიმალური შეფასების 51-60%;

ორი სახის უარყოფით  შეფასებას:

1)  (FX)  ვერ ჩააბარა – მაქსიმალური შეფასების 41-50%, რაც ნიშნავს, რომ სტუდენტს ჩასაბარებლად მეტი მუშაობა  სჭირდება და ეძლევა დამოუკიდებელი მუშაობით დამატებით გამოცდაზე ერთხელ გასვლის უფლება.

2)  (F) ჩაიჭრა – მაქსიმალური შეფასების 40% და ნაკლები, რაც ნიშნავს, რომ სტუდენტის მიერ ჩატარებული სამუშაო არ არის საკმარისი და მას საგანი ახლიდან აქვს შესასწავლი.

კრედიტის მიღება შესაძლებელია მხოლოდ სტუდენტის მიერ სილაბუსით დაგეგმილი სწავლის შედეგების მიღწევის შემდეგ, რაც გამოიხატება ზემოთ მოყვანილი ერთ-ერთი დადებითი შეფასებებით.

სტუდენტის ცოდნის შეფასება მოხდება შემდეგი კომპონენტების გათვალისწინებით: შუალედური შეფასებები (ჯამში მაქსიმუმ 100 ქულა) და დასკვნითი გამოცდა (მაქსიმუმ 100 ქულა). ამ კომპონენტების ქულათა ჯამი შეადგენს 100 %-ს, მათ შორის:

  1.    შუალედური შეფასებები– მაქსიმუმ 60%;
  2.    დასკვნითი გამოცდა– მაქსიმუმ 40%.

საგანმანათლებლო პროგრამის თითოეულ კომპონენტში კრედიტის მინიჭება შესაძლებელია:

  1.   საბოლოო მაქსიმალური 100 ქულიდან მინიმუმ 51 ქულის მოგროვების შემთხვევაში;
  2.   დასკვნითი გამოცდის მაქსიმალური 100 ქულიდან მინიმუმ 40 ქულის მიღების შემთხვევაში.

დასკვნით გამოცდაზე სტუდენტი დაიშვება შუალედური შეფასებების მაქსიმალური 100 ქულიდან მინიმუმ 19 ქულის მიღების შემთხვევაში.

შუალედური და დასკვნითი შეფასებების კომპონენტების ფორმატი  და კრიტერიუმები განისაზღვრება თითოეული სასწავლო კურსის/კვლევითი კომპონენტის სილაბუსის მიხედვით, მათი სპეციფიკის გათვალისწინებით და ზემოთ მოყვანილი კრიტერიუმების დაცვით.

დასაქმების სფეროსაჯარო ადმინისტრირებისა და სახელმწიფო მმართველობის საგანმანათლებლო პროგრამის გავლისა და ბაკალავრის ხარისხის მიღების შემდეგ კურსდამთავრებულს საშუალება ექნება დასაქმდეს საქართველოში მოქმედ სხვადასხვა სახელმწიფო სტრუქტურაში როგორც ცენტრალურ, ასევე მუნიციპალურ დონეზე, მათ შორის სხვადასხვა სამინისტროს ფარგლებში არსებულ სტრუქტურულ ერთეულებში (სამსახურები, დეპარტამენტები სამისნისტროს დაქვემდებარებაში არსებული სსიპ-ები, ააიპ-ები) პარლამენტისა და პრეზიდენტის აპარატში, ხოლო ადგილობრივ დონეზე მუნიციპალიტეტებსა და გამგეობებში (ქალაქ თბილისის მაგალითზე საკრებულოში, მერიასა და რაიონულ გამგეობებში), ასევე ქვეყნის სხვადასხვა რეგიონებში მოქმედი პრეზიდენტის რწმუნებულის აპარატში, სხვადასხვა არასამთავრობო სტრუქტურებში, საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და კერძო კომპანიებში.